De toepassingen waarbij kwartszand als basisstof wordt gebruikt zijn zeer verschillend. Kwartszand is het hoofdbestanddeel van glas. Glas is een materiaal dat niet weg te denken is uit ons dagelijks leven. Denk maar aan kristal, vlak glas, hol glas en andere toepassingen als glasvezel, glaswol,.. Ook bij het gieten van metalen wordt gebruik gemaakt van zandvormen en zandkernen. Zuiver kwartszand is onmisbaar in de keramische industrie en wordt o.a. gebruikt voor vuurvaste stenen, sanitair, vaatwerk en tegels. De chemische toepassingen zijn veel omvattend. Kwartsderivaten worden o.a. gebruikt voor meststoffen, farmaceutische bereidingen, als bindmiddel in verf en lijm, bij de productie van cosmetica, als bleekmiddel in de papierindustrie en als bestanddeel in detergenten en waspoeders. Talloze vulstoffen worden vervaardigd op basis van kwartszand zoals verf, polymeerbeton, siliconenkit, metselspecie, sierpleisters, tegellijm,... Kwartszand wordt ook gebruikt in waterfilters, op golfbanen en sportterreinen, bij putboringen, als remzand voor tram- en treinstellen, als strooizand voor volières en aquariums. De bouwsector staat bekend als grote afnemer van kwartszand voor sierstenen, cementtegels, cellenbeton, vloeren, gevel- en dakpannen, wegenasfalt, isolatiemateriaal, ...